Godziny zwiedzania wystaw:

poniedziałek: nieczynne
wtorek - piątek: 9.00-15.00
sobota - niedziela: 10.00-16.00

więcej informacji

Płetwal błękitny (Balaenoptera musculus)

Pletwal blekitny, szkielet wieloryba
Jedyny w Polsce kompletny szkielet płetwala błękitnego, największego zwierzęcia jakie kiedykolwiek żyło na ziemi.

Ssak z rzedu waleni (Cetacea), z podrzędu fiszbinowców (Mysticeti). Większość osobników płetwala błękitnego osiąga długość od 24 do 27 metrów i masę ciała około 120 do 130 ton. Rekordowy dorosły osobnik mierzył 33,4 m długości i osiągnął masę około 190 ton. Pod tym względem jest to więc najwieksze zwierzę jakie kiedykolwiek żyło na ziemi, gdyż największe dinozaury z rzędu zauropodów osiągały masę ciała zaledwie około 70 ton. Szkielet wystawiony w naszym Muzeum należy do młodego osobnika i mierzy 14,6 m długości.

Płetwal błękitny żeruje w wodach arktycznych obfitujacych w ogromne ilości planktonu. Żywi się głównie krylem, którego dziennie połyka do 4 ton. Pokarm odcedza z wody przy pomocy fiszbinów. Płetwal błękitny posiada ok. 320 fiszbinów, mierzących 100 cm długości i 55 cm szerokości.

W okresie godowym, który przypada zimą, płetwale wędrują na wody tropikalne, gdzie jednak z powodu braku pożywienia zmuszone są do postu. Noworodek rodzi się w cieplejszych wodach strefy równikowej, gdyż ma zbyt słabo wykształconą warstwę tłuszczową by przeżyć w zimnych wodach Arktyki lub Antarktydy. Mierzy on 7 m długości i waży od 2,5 do 3 ton.

Młody osobnik żywi się mlekiem matki którego wypija ponad 600 litrów dziennie i przybiera na wadze przez pierwsze 7 miesięcy swego życia z prędkością około 4 kg na godzinę i do 90 kg dziennie. Mleko wieloryba zawiera do 50 % tłuszczu i ma konsystencję pasty do zębów.

fiszbiny

Fiszbiny to płyty rogowe zwisające z podniebienia w jamie gębowej wieloryba (fiszbinowca), z każdej strony, w liczbie od 150 do 300. Kostne podniebienie ma na środku wystający duży grzebień, do którego płyty są przyczepione. Długość jednej może dochodzić do 3-4 metrów, w punkcie przymocowania mają grubość męskiego ramienia. Wolne brzegi są postrzępione i przypominają trochę włosie końskie. Fiszbin służy zwierzęciu do filtrowania wchłanianej przez paszczę wody morskiej. W wyniku tego procesu osadza się na nim zooplankton. Fiszbin jest tworem pochodzenia skórnego, a w jego tworzeniu uczestniczy zarówno tkanka nabłonkowa jak i łączna. Ogólna waga fiszbinu w paszczy wieloryba dochodzi do 1500 kg (i zależy od gatunku zwierzęcia). Poszczególne płyty dochodzą do 80 kg

Płetwal błękitny komunikuje się  z innymi osobnikami za pomocą różnych dźwięków o niskiej częstotliwości i głośności do 190 decybeli (taki hałas powoduje startujący odrzutowiec). Dlatego uznawany jest za najgłośniejsze zwierzę na ziemi. Te wyjątkowe odgłosy znane jako „pieśni wielorybów” słychać pod wodą przez setki kilometrów.

Z powodu ogromnych rozmiarów i prędkości, płetwal błękitny był w dużej mierze bezpieczny w czasach wielorybników posługujących się ręcznymi harpunami. Jednak pojawienie się w 1868 roku działa harpunniczego miotającego wybuchające harpuny pozwoliło na komercyjne polowania na duże wieloryby, a po roku 1900 przemysł wielorybniczy szczególnie skoncentrował się na płetwalu błękitnym. Rzeź osiągnęła kulminację w 1931 roku, kiedy to w jednym sezonie zginęło ponad 29 000 osobników.

Szacuje się, że w latach 1904 do 1967 podczas połowów zginęło  ponad 360 000 płetwali a  jego światowa populacja zmniejszyła się o co najmniej 70 %, a być może nawet aż o 90 % .

Chociaż komercyjne połowy wielorybów płetwali błękitnych są obecnie zakazane, jego populacja jest tak mała, że ​​jakakolwiek dalsza śmiertelność może poważnie wpływać na przetrwanie gatunku. Obecnie głównymi zagrożeniami są kolizje ze statkami, hałas oraz zanieczyszczenia chemiczne oceanów.

Polowanie na płetwale błękitne zostało zakazane w 1966 roku. Obecnie populację tych wielorybów szacuje się na 10 000 do 25 000 osobników, co stanowi około 3 do 11 procent całkowitej populacji z czasów przed rozpoczęciem komercyjnych polowań.

 





animals